१. चार मुख्य Greeks
| Greek | काय मोजतो | सोपा अर्थ |
|---|---|---|
| Delta | शेअर/निर्देशांक ₹1 हलल्यास premium किती हलतो | Option किती "संवेदनशील" आहे |
| Gamma | Delta स्वतः किती वेगाने बदलतो | हालचालीचा वेग वाढतो का |
| Theta | रोज वेळेमुळे premium किती कमी होतो | Time decay |
| Vega | अस्थिरतेतील (IV) बदलामुळे premium किती हलतो | बाजारातील भीती/अनिश्चिततेचा परिणाम |
२. Delta
- Call चा Delta 0 ते +1, Put चा 0 ते -1 या मर्यादेत असतो.
- ATM option चा Delta साधारण 0.5 च्या जवळ असतो.
- ITM option चा Delta जास्त (1 च्या जवळ), OTM चा कमी.
काल्पनिक उदाहरण
एका Call चा Delta 0.5 आहे. निर्देशांक 100 अंकांनी वाढला तर premium साधारण 50 ने वाढण्याची शक्यता. प्रत्यक्षात इतर Greeks मुळे आकडा थोडा वेगळा असू शकतो.
३. Gamma
Gamma सांगतो की Delta किती झपाट्याने बदलणार. ATM options मध्ये आणि expiry जवळ असताना Gamma सर्वाधिक असतो, म्हणून expiry च्या दिवशी premium वेगाने वर-खाली होतात.
४. Theta (Time Decay)
Option ला expiry असते, म्हणून रोज त्याचं time value कमी होत जातं. हा क्षय expiry जवळ येताना वाढतो. Buyer च्या विरुद्ध आणि Seller च्या बाजूने Theta काम करतो. त्यामुळे buyer ला फक्त दिशाच नाही, तर वेळही बरोबर यावी लागते.
५. Vega आणि Implied Volatility (IV)
IV म्हणजे बाजाराला भविष्यात किती हालचाल अपेक्षित आहे याचा अंदाज. IV वाढला की premium वाढतो, कमी झाला की premium घटतो. निकाल, अर्थसंकल्प किंवा धोरण-घोषणा आधी IV वाढतो आणि नंतर अचानक कमी होतो. त्यामुळे दिशा बरोबर असूनही premium कमी होऊ शकतो.
६. Greeks कसे वापरावेत?
- Strike निवडताना Delta आणि premium यांचा समतोल पाहा
- Expiry जवळ Gamma आणि Theta मुळे धोका वाढतो हे लक्षात ठेवा
- मोठ्या घोषणेआधी IV तपासा
- Greeks अंदाज देतात, खात्री नाही
Option chain वर Greeks कसे पाहायचे ते येथे वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
Theta मुळे Option buyer ला नेहमी तोटा होतो का?
नाही, पण तो दर दिवशी बाजूला असतो. किंमत पुरेशी आणि वेळेत योग्य दिशेने गेली तर नफा होऊ शकतो; नाही तर Theta मुळे premium कमी होतं.
IV म्हणजे नेमकं काय?
Implied Volatility म्हणजे option च्या किमतीत गृहीत धरलेली भविष्यातली अस्थिरता. ती वाढली की premium महाग, आणि कमी झाली की स्वस्त होतो.
Greeks कोणत्या platform वर दिसतात?
बहुतांश broker platforms आणि NSE ची option chain Delta, Theta, Vega आणि IV दाखवतात. प्रत्येक platform वर थोडा फरक असू शकतो.
⚠️ शैक्षणिक अस्वीकरण (Educational Disclaimer)
हा लेख केवळ शैक्षणिक उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. शेअर बाजारात गुंतवणूक आणि ट्रेडिंगमध्ये भांडवलाची जोखीम असते. येथे कोणतीही खरेदी-विक्रीची शिफारस, टिप किंवा नफ्याची खात्री दिली जात नाही. दिलेली उदाहरणे काल्पनिक आहेत. कोणतीही पद्धत 100% बरोबर ठरत नाही.
हे सगळं प्रत्यक्ष चार्टवर शिकायचं आहे का?
आमच्या २ महिन्यांच्या Complete Trader Program मध्ये हे सर्व लाइव्ह मार्केट चार्टवर, सरावासह शिकवलं जातं. मराठी, हिंदी आणि इंग्रजीमध्ये, ऑनलाइन आणि ऑफलाइन.